Beint í efni
Alviti
Þingmál158. þing · 134. mál

Evrópska efnahagssvæðið

Bókun 35

Hvar er málið statt?

1. umræðasíðan 22. sep. 2026

Fyrsta umræða: þingmenn ræða málið í þingsal áður en nefnd tekur við því.

Allur ferillinn
  1. Lagt fram
  2. 1. umræða
  3. Í nefnd
  4. 2. umræða
  5. 3. umræða
  6. Niðurstaða

Skráning Alþingis: „Í nefnd eftir 1. umræðu.“

Í stuttu máli

Að tryggja fullnægjandi innleiðingu bókunar 35 við EES-samninginn í íslenskan rétt svo að einstaklingar og lögaðilar geti notið réttinda sinna samkvæmt samningnum og Ísland uppfyllt skuldbindingar sínar samkvæmt bókuninni.

Lagt fram af Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra (V), fyrir hönd ríkisstjórnarinnar.

Lagt fram
22. september 2026
Tegund
Stjórnarmál
Atkvæðagreiðslur með skrá
0
Umræða í þingsal
173 ræður · 8 klst. 36 mín

Málið á mannamáli

Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.

Samantekt Alþingis
uppfærð 13. okt. 2026

Markmiðið

Að tryggja fullnægjandi innleiðingu bókunar 35 við EES-samninginn í íslenskan rétt svo að einstaklingar og lögaðilar geti notið réttinda sinna samkvæmt samningnum og Ísland uppfyllt skuldbindingar sínar samkvæmt bókuninni.

Hvað breytist

Lagt er til að skýra hvaða lagaákvæði skuli gilda þegar íslensk lög stangast á við reglur sem hafa verið teknar upp í íslenskan rétt samkvæmt EES-samningnum. Ef ekki er hægt að samræma ákvæðin með túlkun skal það ákvæði sem innleiðir EES-regluna ganga framar, enda sé það skýrt og óskilyrt og EES-skuldbindingin réttilega innleidd. Alþingi gæti þó ákveðið sérstaklega að önnur regla gildi. Breytingunni er ætlað að auðvelda einstaklingum og lögaðilum að byggja rétt sinn á ákvæðum sem innleiða EES-reglur.

Jafnframt er lagt til að stjórnvaldsfyrirmæli sem innleiða EES-reglur gangi framar öðrum ósamrýmanlegum stjórnvaldsfyrirmælum. Þau myndu þó ekki sjálfkrafa ganga framar almennum lögum. Breytingin hefði ekki áhrif á stöðu stjórnarskrárinnar og fæli ekki í sér að ósamrýmanleg lög féllu úr gildi.

Lög sem breytast

Kostnaður fyrir ríkið

Ekki er gert ráð fyrir áhrifum á ríkissjóð.

Meira úr samantektinni

Löggjöf í öðrum EFTA-ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu

Í Noregi er kveðið á um forgang EES-reglna í 2. gr. laga um framkvæmd EES-samningsins (lov om gjennomføring i norsk rett av hoveddelen i avtale om Det europeiske økonomiske samarbeidsområde (EØS) m.v. (EØS-loven), LOV-1992-11-27-109). Samkvæmt ákvæðinu ganga lagaákvæði sem uppfylla skuldbindingar samkvæmt EES-samningnum framar öðrum lagaákvæðum ef þau stangast á. Reglugerðir sem uppfylla slíkar skuldbindingar ganga jafnframt framar öðrum reglugerðum.

Í Liechtenstein byggist forgangur EES-réttar hins vegar á dómaframkvæmd stjórnlagadómstóls landsins (Staatsgerichtshof). Dómstóllinn hefur lagt til grundvallar að EES-reglur gangi að jafnaði framar ósamrýmanlegum innlendum lögum. Sá forgangur er þó takmarkaður við að ekki sé gengið gegn grundvallarreglum stjórnarskrárinnar eða kjarna þeirra réttinda sem hún verndar (Staatsgerichtshof, StGH 1998/61).

Afstaða þingflokkanna

Lagt fram af

Framsögumaður nefndar: Dagbjört Hákonardóttir

Síðasta atkvæðagreiðsla með skrá

Engin atkvæðagreiðsla með skráðum atkvæðum hefur farið fram um málið; ákvarðanir hingað til voru teknar með yfirlýsingu forseta án þess að atkvæði einstakra þingmanna væru skráð.

„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.

Af hverju skiptir þetta máli?

Svið sem Alþingi flokkar málið undir. Smelltu til að sjá önnur mál á sama sviði.

Nefndin sem fjallar um málið
Utanríkismálanefnd
sendi 1 umsagnabeiðnir · frestur 23. okt. 2026
Sendu inn umsögn eða erindi
12 aðilar
Haukur Logi Karlsson, Dóra Sif Tynes, Evrópuhreyfingin, félagasamtök, Gunnar Ármannsson, Elinóra Inga Sigurðardóttir o.fl. · allar umsagnir
Umræða í þingsal
8 klst. 36 mín · 173 ræður
20 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
Kostnaður fyrir ríkissjóð
Ekki er gert ráð fyrir áhrifum á ríkissjóð.
úr samantekt Alþingis

Allt um málið

Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.

Ferill málsins

Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.

  1. Þingskjal
  2. Umræða
    Umræða 1
    173 ræður · 8 klst. 36 mín
  3. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  4. Atkvæðagreiðsla
    · yfirlýsing forseta/mál gengur
  5. Umsagnir
    Umsagnabeiðnir sendar, frestur 2026-10-23
    1 beiðnir um umsögn

Þingskjöl

1 skjöl

Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.

Þskj.TegundÚtbýttFlutningsmennSkjal
134Stjórnarfrumvarp22. sep. 2026Þorgerður Katrín GunnarsdóttirLesaPDF

Allar atkvæðagreiðslur

2 alls · 0 með atkvæðaskrá

Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.

  • yfirlýsing forseta/mál gengur6. október 2026 kl. 23:16
    Frumvarp gengur til 2. umræðu
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.
  • yfirlýsing forseta/mál gengur6. október 2026 kl. 23:16
    Frumvarp gengur til nefndar
    Engin atkvæðaskrá: ákvörðun tekin án rafrænnar atkvæðagreiðslu.

Hverjir tóku til máls

173 ræður · 8 klst. 36 mín
  • 1. umræða: 173 ræður · 20 ræðumenn · 8 klst. 36 mín
ÞingmaðurFlokkurRæðurRæðutími
Þorgerður Katrín GunnarsdóttirViðreisn221 klst. 6 mín
Guðlaugur Þór ÞórðarsonSjálfstæðisflokkur1646 mín
Nanna Margrét GunnlaugsdóttirMiðflokkurinn1643 mín
Dagbjört HákonardóttirSamfylkingin1743 mín
Bergþór ÓlasonMiðflokkurinn1340 mín
Sigríður Á. AndersenMiðflokkurinn1037 mín
Ingibjörg DavíðsdóttirMiðflokkurinn630 mín
Þorgrímur SigmundssonMiðflokkurinn929 mín
Karl Gauti HjaltasonMiðflokkurinn627 mín
Sigurður Ingi JóhannssonFramsóknarflokkur724 mín
Jón Pétur ZimsenSjálfstæðisflokkur723 mín
Guðrún HafsteinsdóttirSjálfstæðisflokkur722 mín
Kristján Þórður SnæbjarnarsonSamfylkingin922 mín
Diljá Mist EinarsdóttirSjálfstæðisflokkur520 mín
Grímur GrímssonViðreisn516 mín
Jens Garðar HelgasonSjálfstæðisflokkur612 mín
Sigurjón ÞórðarsonFlokkur fólksins46 mín
Sigurður Örn HilmarssonSjálfstæðisflokkur45 mín
Tómas Þór ÞórðarsonSjálfstæðisflokkur24 mín
Ragnhildur JónsdóttirSjálfstæðisflokkur22 mín

Umsagnir og erindi

12 erindi

Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.

Utanríkismálanefnd sendi 1 umsagnabeiðnir 9. okt. 2026, frestur 23. okt. 2026.

Hver sendiTegundBarstSkjal
Haukur Logi KarlssonumsögnOpna PDF
Dóra Sif TynesumsögnOpna PDF
Evrópuhreyfingin, félagasamtökumsögnOpna PDF
Gunnar ÁrmannssonumsögnOpna PDF
Elinóra Inga SigurðardóttirumsögnOpna PDF
Margrét EinarsdóttirumsögnOpna PDF
Birgir Örn SteingrímssonumsögnOpna PDF
Félag atvinnurekenda og Íslensk-evrópska verslunarráðiðumsögnOpna PDF
Júlíus ValssonumsögnOpna PDF
Kristinn H ÞorbergssonumsögnOpna PDF
Erna BjarnadóttirumsögnOpna PDF
Alþýðusamband ÍslandsumsögnOpna PDF

Tengd mál

Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)