Samgöngusáttmáli höfuðborgarsvæðisins
Hvar er málið statt?
Staða máls er leidd af þingskjölum og atkvæðagreiðslum.
Í stuttu máli
Að setja ný heildarlög um lagareldi og skapa skilyrði fyrir sjálfbærri uppbyggingu greinarinnar, aukinni verðmætasköpun, atvinnulífi og byggð, samhliða vernd villtra nytjastofna, vistkerfa, sjávarbotns, vatnshlota og líffræðilegrar fjölbreytni. Lögin eiga að byggjast á vistkerfisnálgun og varúðarnálgun og ná til sjókvíaeldis, landeldis, hafeldis og fjarðabeitar.
Flutningsmenn eru ekki skráðir í gögnum Alþingi.
- Lagt fram
- —
- Tegund
- Óundirbúinn fyrirspurnatími
- Atkvæðagreiðslur með skrá
- 0
- Umræða í þingsal
- 4 ræður · 7 mín
Málið á mannamáli
Byggt á samantekt sem starfsfólk Alþingis skrifar með frumvarpinu. Orðalagið er þeirra; Alviti hefur aðeins skipt textanum í hluta.
Markmiðið
Að setja ný heildarlög um lagareldi og skapa skilyrði fyrir sjálfbærri uppbyggingu greinarinnar, aukinni verðmætasköpun, atvinnulífi og byggð, samhliða vernd villtra nytjastofna, vistkerfa, sjávarbotns, vatnshlota og líffræðilegrar fjölbreytni. Lögin eiga að byggjast á vistkerfisnálgun og varúðarnálgun og ná til sjókvíaeldis, landeldis, hafeldis og fjarðabeitar.
Hvað breytist
Frumvarpið skiptist í sex meginþætti sem varða gildissvið og stjórnsýslu, sjókvíaeldi, landeldi, hafeldi, fjarðabeit og sameiginleg ákvæði. Að því er varðar sjókvíaeldi eru innleidd margvísleg nýmæli, m.a. breytt fyrirkomulag áhættumats erfðablöndunar, kerfisbundin vöktun í ám og skýrara ráðgjafarhlutverk Hafrannsóknastofnunar. Þá er kveðið á um afmörkun smitvarnasvæða, aukið eftirlit Matvælastofnunar og skýrari viðbrögð við stroki, lús og afföllum. Einnig eru settar fram hertar reglur um kynþroska fisks og hvatar til notkunar lokaðs eldisbúnaðar og ófrjós lax. Með frumvarpinu er landeldi mörkuð sérstök lagaumgjörð þar sem áhersla er lögð á smitvarnir, dýraheilbrigði, rekstrarleyfi og reglubundið eftirlit. Jafnframt er lagt til að um hafeldi gildi sambærileg grunnskilyrði og um sjókvíaeldi, einkum hvað varðar burðarþol, smitvarnasvæði og áhættumat erfðablöndunar. Þá er skapaður lagagrundvöllur fyrir fjarðabeit sem tilraunastarfsemi þar sem fiskur er hafður í lokuðu búri og nærist á náttúrulegu dýrasvifi.
Lög sem breytast
Um er að ræða ný lög og við gildistöku þeirra falla úr gildi lög um fiskeldi, nr. 71/2008, og lög um töku gjalds vegna fiskeldis í sjó og fiskeldissjóð, nr. 89/2019, þó þannig að tiltekin ákvæði laganna halda gildi sínu til 15. mars 2027. Jafnframt verða breytingar á lögum um varnir gegn fisksjúkdómum, nr. 60/2006, lögum um Rannsóknadeild fisksjúkdóma, nr. 50/1986, lögum um fjárfestingu erlendra aðila í atvinnurekstri, nr. 34/1991, og lögum um hollustuhætti og mengunarvarnir, nr. 7/1998.
Kostnaður fyrir ríkið
Í frumvarpinu kemur fram að þegar hafi verið gert ráð fyrir auknum fjárveitingum til stjórnsýslu fiskeldis. Framlagið nam 252 milljónum kr. árið 2024 og 352 milljónum kr. árið 2025 en frá og með árinu 2026 er gert ráð fyrir 452 milljóna kr. viðbótarframlagi til verkefna á þessu sviði. Þar af er gert ráð fyrir um 226 milljónum kr. til Hafrannsóknastofnunar og 226 milljónum kr. til Matvælastofnunar. Þá hefur 18 milljóna kr. framlagi verið varið til aðalskrifstofu ráðuneytisins. Ekki er gert ráð fyrir útgjöldum umfram það sem þegar hefur verið fjármagnað innan gildandi útgjaldaramma en mögulegur stjórnsýslusparnaður er metinn um 10 milljónir kr. Tekjur af framleiðslugjaldi eru áætlaðar 1,7 milljarðar kr. árið 2026, tæplega 1,5 milljarðar kr. árið 2027, 1,8 milljarðar kr. árið 2028 og 2 milljarðar kr. árið 2029. Þrátt fyrir það er gert ráð fyrir að heildartekjur ríkissjóðs verði lægri en fyrri áætlanir gerðu ráð fyrir, m.a. vegna breytinga á framleiðslugjaldi og samfélagsframlagi. Samfélagsframlag sjókvíaeldis til sveitarfélaga verður áfram þriðjungur innheimts framleiðslugjalds en sveitarfélög fá aukið svigrúm til ráðstöfunar fjármunanna.
Meira úr samantektinni
Staða og framtíð lagareldis á Íslandi. Matvælaráðuneytið, febrúar 2023.
Sjókvíaeldi - lagaframkvæmd, stjórnsýsla og eftirlit. Ríkisendurskoðun, janúar 2023.
Áhættumat erfðablöndunar við villta stofna 2025. Drög til ráðgjafarnefndar. Tækniskýrsla Hafrannsóknastofnunar, 2025.
Mælaborð fiskeldis. Matvælastofnun.
Útgefin leyfi. Umhverfis- og orkustofnun.
Strandsvæðisskipulagssjá. Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun.
Löggjöf á Norðurlöndum
Danmörk
Bekendtgørelse af lov om fiskeri og fiskeopdræt (fiskeriloven) LBK nr 205 af 01/03/2023.
Bekendtgørelse om etablering og drift af havbrug (havbrugsbekendtgørelsen) BEK nr 1489 af 06/12/2016.
Bekendtgørelse af lov om miljøbeskyttelse (miljøbeskyttelsesloven) LBK nr 1742 af 22/12/2025.
Finnland
Miljöskyddslag 527/2014.
Statsrådets förordning om miljöskydd 713/2014.
Vattenlag 587/2011.
Noregur
Lov om akvakultur (akvakulturloven) LOV-2005-06-17-79.
Forskrift om tillatelse til akvakultur for laks, ørret og regnbueørret (laksetildelingsforskriften) FOR-2022-11-07-1929.
Forskrift om drift av akvakulturanlegg (akvakulturdriftsforskriften) FOR-2008-06-17-822.
Forskrift om produksjonsområder for akvakultur av matfisk i sjø av laks, ørret og regnbueørret (produksjonsområdeforskriften) FOR-2017-01-16-61.
Svíþjóð
Fiskelag (1993:787).
Förordning (1994:1716) om fisket, vattenbruket och fiskerinäringen.
Miljöbalk (1998:808).
Miljöprövningsförordning (2013:251).
Afstaða þingflokkanna
Flutningsmenn eru ekki skráðir í gögnum Alþingis fyrir þetta mál.
Framsögumaður nefndar: Eydís Ásbjörnsdóttir
Engin atkvæðagreiðsla með skráðum atkvæðum hefur farið fram um málið.
„Greiddu atkvæði með/á móti“ vísar til skráðra atkvæða í rafrænni atkvæðagreiðslu. Alviti dregur ekki ályktanir um afstöðu þeirra sem ekki greiddu atkvæði.
Af hverju skiptir þetta máli?
- Nefndin sem fjallar um málið
- Atvinnuveganefnd
- sendi 1 umsagnabeiðni · frestur 10. apr. 2026
- Sendu inn umsögn eða erindi
- 61 aðili
- Veiðifélag Þverár í Borgarfirði, Jóhannes Sturlaugsson, Veiðifélag Krossár á Skarðsströnd, Veiðifélag Fnjóskár, Náttúruverndarfélagið Laxinn lifir o.fl. · allar umsagnir
- Umræða í þingsal
- 7 mín · 4 ræður
- 2 þingmenn tóku til máls. Lengd umræðu mælir áhuga þingsins, ekki mikilvægi málsins.
- Kostnaður fyrir ríkissjóð
- Í frumvarpinu kemur fram að þegar hafi verið gert ráð fyrir auknum fjárveitingum til stjórnsýslu fiskeldis. Framlagið nam 252 milljónum kr. árið 2024 og 352 milljónum kr. árið 2025 en frá og með árinu 2026 er gert ráð fyrir 452 milljóna kr. viðbótarframlagi til verkefna á þessu sviði. Þar af er gert ráð fyrir um 226 milljónum kr. til Hafrannsóknastofnunar og 226 milljónum kr. til Matvælastofnunar. Þá hefur 18 milljóna kr. framlagi verið varið til aðalskrifstofu ráðuneytisins. Ekki er gert ráð fyrir útgjöldum umfram það sem þegar hefur verið fjármagnað innan gildandi útgjaldaramma en mögulegur stjórnsýslusparnaður er metinn um 10 milljónir kr. Tekjur af framleiðslugjaldi eru áætlaðar 1,7 milljarðar kr. árið 2026, tæplega 1,5 milljarðar kr. árið 2027, 1,8 milljarðar kr. árið 2028 og 2 milljarðar kr. árið 2029. Þrátt fyrir það er gert ráð fyrir að heildartekjur ríkissjóðs verði lægri en fyrri áætlanir gerðu ráð fyrir, m.a. vegna breytinga á framleiðslugjaldi og samfélagsframlagi. Samfélagsframlag sjókvíaeldis til sveitarfélaga verður áfram þriðjungur innheimts framleiðslugjalds en sveitarfélög fá aukið svigrúm til ráðstöfunar fjármunanna.
- úr samantekt Alþingis
Orð og atkvæði
Hvað þingmenn sögðu um málið, við hliðina á því hvernig þeir greiddu atkvæði.
Ekki hafa verið greidd atkvæði um málið með nafnakalli enn, svo hér sést aðeins hvað þingmenn sögðu.
Eyjólfur ÁrmannssonFlokkur fólksins2 ræður · 4 mín
Ingibjörg DavíðsdóttirMiðflokkurinn2 ræður · 4 mín
Tilvitnanir eru orðréttar úr ræðum á vef Alþingis, ekki samantekt. Þar sem þingmaður gerði grein fyrir atkvæði sínu við sjálfa atkvæðagreiðsluna er sú skýring sýnd, annars upphaf lengstu ræðu þingmannsins um málið. Ræðutextar berast frá Alþingi smám saman og tilvitnanir bætast við þegar þeir hafa verið sóttir.
Allt um málið
Öll gögn, ferill og tölur fyrir þau sem vilja skoða nánar.
Ferill málsins
Hvert skref sem Alþingi hefur skráð: þingskjöl, umræður, atkvæðagreiðslur og umsagnabeiðnir, í tímaröð.
- UmræðaUmræða4 ræður · 7 mín
- UmsagnirUmsagnabeiðnir sendar, frestur til 10. apríl 20261 beiðni um umsögn
Þingskjöl
Frumvarpið sjálft, breytingartillögur, nefndarálit og önnur skjöl eins og Alþingi birtir þau.
Engin þingskjöl hafa borist.
Allar atkvæðagreiðslur
Líka ákvarðanir sem voru teknar með yfirlýsingu forseta; þær skilja ekki eftir sig atkvæði einstakra þingmanna.
Engar atkvæðagreiðslur hafa farið fram um málið.
Hverjir tóku til máls
- Umræða: 4 ræður · 2 ræðumenn · 7 mín
| Þingmaður | Flokkur | Ræður | Ræðutími |
|---|---|---|---|
| Ingibjörg Davíðsdóttir | Miðflokkurinn | 2 | 4 mín |
| Eyjólfur Ármannsson | Flokkur fólksins | 2 | 4 mín |
Umsagnir og erindi
Nefndin kallar eftir áliti stofnana, samtaka og almennings. Hér eru þeir sem svöruðu.
Atvinnuveganefnd sendi 1 umsagnabeiðni 24. mar. 2026, frestur 10. apr. 2026.
| Hver sendi | Tegund | Barst | Skjal |
|---|---|---|---|
| Veiðifélag Þverár í Borgarfirði | umsögn | Opna PDF | |
| Jóhannes Sturlaugsson | viðbótarumsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Krossár á Skarðsströnd | minnisblað | Opna PDF | |
| Veiðifélag Fnjóskár | umsögn | Opna PDF | |
| Jóhannes Sturlaugsson | viðbótarumsögn | Opna PDF | |
| Náttúruverndarfélagið Laxinn lifir | minnisblað | Opna PDF | |
| Arnarlax hf. | kynning | Opna PDF | |
| Veiðifélag Norðurár | umsögn | Opna PDF | |
| NASF, Verndarsjóður villtra laxastofna og fleiri | bókun | Opna PDF | |
| Landssamband veiðifélaga | upplýsingar | Opna PDF | |
| Vegagerðin | umsögn | Opna PDF | |
| Byggðarráð Skagafjarðar | umsögn | Opna PDF | |
| SalMar ASA | umsögn | Opna PDF | |
| Dýraverndarsamband Íslands | umsögn | Opna PDF | |
| Hábrún ehf. og ÍS 47 ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Laxár á Ásum | umsögn | Opna PDF | |
| Arnarlax hf. | umsögn | Opna PDF | |
| Ocean EcoFarm ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Bolungarvíkurkaupstaður, Ísafjarðarbær og Vesturbyggð | umsögn | Opna PDF | |
| Samtök atvinnulífsins | umsögn | Opna PDF | |
| Alþýðusamband Íslands (ASÍ) | umsögn | Opna PDF | |
| Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi | umsögn | Opna PDF | |
| Vinstrihreyfingin - grænt framboð | umsögn | Opna PDF | |
| Viðskiptaráð Íslands | umsögn | Opna PDF | |
| Háafell ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðiþjónustan Strengir ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Íslenski náttúruverndarsjóðurinn (Icelandic Wildlife Fund) | umsögn | Opna PDF | |
| Náttúruverndarfélagið Laxinn lifir | umsögn | Opna PDF | |
| Samband íslenskra sveitarfélaga | umsögn | Opna PDF | |
| Landssamband veiðifélaga | upplýsingar | Opna PDF | |
| Landssamband veiðifélaga | umsögn | Opna PDF | |
| Landssamband veiðifélaga | umsögn | Opna PDF | |
| Kjósarhreppur | umsögn | Opna PDF | |
| Jóhannes Sturlaugsson | umsögn | Opna PDF | |
| Umhverfis- og orkustofnun | umsögn | Opna PDF | |
| VG í Múlaþingi | umsögn | Opna PDF | |
| NASF, Verndarsjóður villtra laxastofna | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Kjósarhrepps | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Laxdæla | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Víðidalsár | umsögn | Opna PDF | |
| VG í Múlaþingi | umsögn | Opna PDF | |
| Bændasamtök Íslands | umsögn | Opna PDF | |
| Fjarðabyggð | umsögn | Opna PDF | |
| Arctic Sea Farm | umsögn | Opna PDF | |
| VÁ félag um vernd fjarðar | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Kjósarhrepps | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Fnjóskár | umsögn | Opna PDF | |
| Hafrannsóknastofnun | umsögn | Opna PDF | |
| Samband sveitarfélaga á Austurlandi | umsögn | Opna PDF | |
| Múlaþing | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Þverár | umsögn | Opna PDF | |
| Stangaveiðifélag Reykjavíkur | umsögn | Opna PDF | |
| Vestfjarðastofa | umsögn | Opna PDF | |
| Stangaveiðifélagið Flúðir | umsögn | Opna PDF | |
| Samtök sjávarútvegssveitarfélaga | umsögn | Opna PDF | |
| Vesturbyggð | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Miðfirðinga | umsögn | Opna PDF | |
| Reykjavíkurborg | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Bessi Skírnisson | umsögn | Opna PDF | |
| Náttúrufræðistofnun | umsögn | Opna PDF | |
| Iceland Offshore Salmon ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Bolungarvíkurkaupstaður | umsögn | Opna PDF | |
| Bessi Skírnisson | umsögn | Opna PDF | |
| Vestmannaeyjabær | umsögn | Opna PDF | |
| Ísafjarðarbær | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Laxár í Leirársveit | umsögn | Opna PDF | |
| Persónuvernd | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Valdimar Ingi Gunnarsson | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Vatnsdalsár í Húnaþingi | umsögn | Opna PDF | |
| Fiskistofa | umsögn | Opna PDF | |
| Veiðifélag Krossár á Skarðsströnd | umsögn | Opna PDF | |
| Fish Partner ehf. | umsögn | Opna PDF | |
| Guðmundur Gunnarsson | umsögn | Opna PDF |
Tengd mál
Engin tengd mál skráð.
Heimild: Alþingi, ferill máls · Skoða á althingi.is (opnast í nýjum flipa)